Soorten Warmtepompen Uitgelegd
Van hybride tot geothermisch en van ventilatielucht tot open bronnen. Begrijp de techniek, de vereisten en ontdek welk systeem aansluit bij uw woning en warmtevraag.
Warmte verplaatsen in plaats van opwekken
Een warmtepomp verbrandt zelf geen brandstof, maar verplaatst warmte uit een bron, zoals buitenlucht, ventilatielucht, bodem of grondwater, naar de woning. In een typenaam noemt het eerste woord meestal de bron en het tweede woord de afgifte: bij lucht-water komt de energie uit lucht en gaat de warmte naar cv-water. Hybride is een combinatie met een tweede warmteopwekker; een warmtepompboiler beschrijft juist de functie voor tapwater. De prestaties hangen onder andere af van bron- en aanvoertemperatuur, dimensionering en regeling.
Lucht-water warmtepomp
Volledig elektrisch / All-electric
Een lucht-waterwarmtepomp haalt energie uit de buitenlucht en geeft deze warmte af aan het water van uw centrale verwarming. Een daarvoor ontworpen installatie kan ook warm tapwater maken. Moderne systemen kunnen bij vorst blijven werken, maar hun beschikbare vermogen en rendement veranderen met de buitentemperatuur.
Bron & Afgifte
Bron: Buitenlucht.
Afgifte: Vloerverwarming, radiatoren of convectoren.
Componenten
Een buitenunit met ventilator en componenten voor regeling en waterzijdige aansluiting. Voor tapwater is doorgaans een voorraadvat nodig. Bij een monoblock zit het koudemiddelcircuit in de buitenunit; bij een split loopt koudemiddel tussen buiten- en binnenunit.
Tapwater & Koeling
Kan de woning en, met de juiste configuratie, het tapwater verwarmen. Sommige modellen kunnen actief koelen. Het afgiftesysteem, de regeling en condensbeheersing bepalen hoe die koeling inzetbaar is.
Geschiktheid
De geschiktheid hangt af van warmteverlies, benodigde watertemperatuur, afgiftesysteem, tapwatervraag en beschikbare plaats. Voor een all-electric uitvoering zijn meestal een buitenunit en voorraadvat nodig.
Installatie en aandachtspunten
Een all-electric uitvoering kan de gasaansluiting overbodig maken als geen ander apparaat gas gebruikt. Voor de buitenunit gelden geluidseisen, onder meer op de perceelgrens; een vaste minimale afstand is niet de enige bepalende factor. Het seizoensrendement hangt onder andere af van het klimaat, de aanvoertemperatuur, dimensionering en regeling.
In het kort
- Kan de gasaansluiting overbodig maken
- Kan woning én tapwater verwarmen
- Mogelijk in aanmerking voor ISDE-subsidie
- Let op:Ruimte voor boilervat en buitenunit vereist. Geluidseisen buitenunit gelden.
In het kort
- Behoudt de gasaansluiting
- Ketel verzorgt doorgaans het warme tapwater
- Meestal geen groot warmwatervat nodig
- Let op:U betaalt nog steeds vastrecht voor gas.
Hybride warmtepomp
Systeemconfiguratie
Een hybride warmtepomp is geen apart type warmtebron, maar een configuratie. Meestal werkt een lucht-waterwarmtepomp samen met een HR-gasketel. De regeling bepaalt op basis van onder meer warmtevraag, temperatuur en instellingen welk toestel draait. De ketel levert zo nodig extra vermogen en verzorgt doorgaans het warme tapwater.
Tapwater
Wordt in de regel geleverd door de gasketel, hoewel configuraties met een boilervat bestaan.
Geschiktheid
Hangt af van warmteverlies, afgiftesysteem, inregeling en huidig gasverbruik. Goede isolatie is een voordeel, maar de ketel kan bijspringen voor de piekvraag.
Installatie en aandachtspunten
Dit is vaak een toegankelijke stap richting verduurzaming in bestaande bouw. Omdat de cv-ketel blijft, behoudt u in de meeste gevallen de gasaansluiting en het bijbehorende vastrecht. Er is een (vaak kleinere) buitenunit nodig, maar de binnenruimte-eisen zijn minimaal indien er geen groot boilervat geplaatst hoeft te worden.
Bodem-water warmtepomp
Gesloten bodemlussensysteem
Dit systeem gebruikt een gesloten buizenstelsel (lussen) verticaal of horizontaal in de grond, waar een vloeistof doorheen circuleert. De bodemtemperatuur is op diepte veelal stabieler dan de buitenlucht; de exacte temperatuur hangt af van de diepte en lokale bodemopbouw. De warmtepomp onttrekt deze warmte en waardeert het op voor de woningverwarming en tapwater.
Rendement
Kan een gunstig en stabiel rendement leveren gedurende de winter, omdat de bodem doorgaans minder temperatuurschommelingen kent dan de lucht.
Koeling
Biedt de mogelijkheid tot passieve koeling (vrije koeling). Dit is energiezuinig en kan in veel systemen bijdragen aan het regenereren van de bodemwarmte voor de winter.
Lokale regels en vergunningen
Onder de Omgevingswet gelden voor bodemenergiesystemen specifieke regels. Voor gesloten systemen is vaak een melding of vergunning vereist, afhankelijk van de capaciteit en de locatie (bijvoorbeeld een verbod in grondwaterbeschermingsgebieden). Raadpleeg het Omgevingsloket voor de lokale en provinciale regels. Het bodemonderzoek en de boring maken de installatie complexer en vergen een hogere investering. Het ontbreken van een buitenunit biedt voordelen qua ruimte en geluid.
In het kort
- Stabiel rendement gedurende het jaar
- Geen zichtbare of hoorbare buitenunit
- Optie voor passieve koeling
- Let op:Hoge investering. Bodemgeschiktheid, vergunningen/melding en bronboring vereist.
Belangrijk onderscheid
Waar een bodem-waterwarmtepomp een vloeistof door gesloten bodemlussen laat circuleren, onttrekt een water-waterwarmtepomp met open bron daadwerkelijk grondwater. Na warmte-uitwisseling wordt dit water via een infiltratievoorziening teruggebracht in dezelfde watervoerende laag. De bron kan als doublet of monobron zijn uitgevoerd.
- Vaak voor grote capaciteiten / utiliteit
- Maakt gebruik van bodemwater
- Let op:Valt onder de regels voor bodemenergie binnen de Omgevingswet. Vergunning-, registratie- en monitoringseisen moeten per ontwerp en locatie worden gecontroleerd.
Water-water warmtepomp
Open grondwatersysteem (bijv. WKO)
Een water-waterwarmtepomp met een open bron pompt grondwater op, onttrekt daar via een warmtewisselaar energie aan en brengt het water terug in dezelfde watervoerende laag. Een open bron kan onderdeel zijn van een warmte-koudeopslagsysteem (WKO), waarbij warmte en koude seizoensmatig in de bodem worden opgeslagen.
Dergelijke open systemen zijn vooral ontworpen voor grotere capaciteiten, zoals bij appartementencomplexen en utiliteitsbouw, en vergen specifieke monitoring en onderhoud. De prestaties zijn afhankelijk van het specifieke ontwerp en de lokale bodemgesteldheid.
Onder de Omgevingswet gelden voor open systemen regels voor onder meer de aanleg, registratie en werking. Of een vergunning nodig is en wie het bevoegd gezag is, hangt af van de activiteit, capaciteit en locatie; controle via het Omgevingsloket is daarom noodzakelijk. Door de benodigde broninstallatie en het beheer zijn open systemen bij individuele woningen minder gebruikelijk dan bij grotere of collectieve gebouwen.
Ventilatiewarmtepomp
Exhaust-air / Binnenopstelling
Een ventilatiewarmtepomp gebruikt afgezogen binnenlucht als warmtebron. Voordat deze ventilatielucht de woning verlaat, onttrekt de warmtepomp er energie aan voor cv-water, tapwater of beide. Welke functies beschikbaar zijn, verschilt per toestel en systeemopbouw.
Buitenunit
Een klassieke buitenunit ontbreekt vaak, maar configuraties variëren. Dit kan voordelig zijn voor appartementen of dichtbebouwde locaties.
Vermogen
Is gelimiteerd tot de hoeveelheid lucht die wordt afgezogen. Het maximale verwarmingsvermogen is daardoor veelal lager dan bij typische buitenlucht-systemen.
Installatie en aandachtspunten
De toepasbaarheid hangt sterk af van het (bestaande of nieuwe) mechanische ventilatiesysteem. Omdat de beschikbare warmte wordt gelimiteerd door de afzuigluchtstroom, is een warmteverliesberekening noodzakelijk. Dit bepaalt of het systeem zelfstandig de woning en het tapwater kan verwarmen, of dat een hybride opstelling (samen met bijvoorbeeld een cv-ketel) de betere keuze is.
In het kort
- Vaak geen klassieke buitenunit
- Benut warmte uit afgevoerde ventilatielucht
- Let op:Vereist specifiek ventilatiedesign. Beperkt maximaal warmtevermogen.
Lucht-lucht (Airco)
Een lucht-luchtwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en geeft die via één of meer binnenunits direct af aan de ruimtelucht, zonder cv-water. Veel moderne, omkeerbare airconditioners werken in verwarmingsmodus volgens dit principe.
- Geen tapwater: Verwarmt alleen de omgevingslucht. Het levert geen warm douchewater en kan niet op de centrale verwarming worden aangesloten.
- Snel & Lokaal: Kan één of enkele specifieke ruimtes zeer snel opwarmen en koelen.
- Koeling: Een omkeerbaar systeem kan dezelfde ruimtes actief koelen.
Warmtepompboiler
Een warmtepompboiler combineert een geïsoleerd voorraadvat met warmtepomptechniek. Het systeem is bedoeld voor warm tapwater, zoals voor douche, bad en kraan, en niet voor ruimteverwarming.
- Verwarmt het huis niet: Het is niet verbonden met de radiatoren of vloerverwarming en neemt de taak van de cv-ketel qua ruimteverwarming niet over.
- Bron: Onttrekt warmte aan de binnenlucht, afzuiglucht of buitenlucht. Het koelt en ontvochtigt de bronruimte wanneer binnenlucht wordt gebruikt.
Snel vergelijken
Welk systeem vervult welke functies in uw woning? Bekijk het beknopte overzicht van eigenschappen.
| Systeemtype | Woningverwarming | Tapwater | Buitenunit | Koeling |
|---|---|---|---|---|
| Lucht-Water (All-electric) | Ja (via cv-water) | Mogelijk, met voorraadvat | Ja | Model en afgiftesysteem bepalen dit |
| Hybride (Lucht-Water + Ketel) | Warmtepomp en ketel samen | Doorgaans via de ketel | Ja | Beperkt of niet aanwezig |
| Bodem-Water (Gesloten lus) | Ja (via cv-water) | Ja (via boilervat) | Nee | Passief mogelijk bij geschikt ontwerp |
| Water-Water (Open bron) | Ja (afh. van systeem) | Mogelijk, afhankelijk van ontwerp | Nee | Ja (bij geschikt ontwerp) |
| Ventilatiewarmtepomp | Afhankelijk van luchtdebiet en warmtevraag | Afhankelijk van toestel en configuratie | Vaak niet | Meestal niet |
| Lucht-Lucht (Airco) | Directe lucht (lokaal) | Nee | Ja | Ja (actief) |
| Warmtepompboiler | Nee | Ja, dit is de hoofdfunctie | Nvt | Nee |
Geverifieerde bronnen
Warmtepomp Brabant hecht waarde aan objectieve informatie. Voor actuele informatie over technieken, vergunningen, subsidies en geluidseisen verwijzen wij naar de onderstaande onafhankelijke loketten. Controleer de actuele voorwaarden rechtstreeks bij de bron:
Persoonlijk advies op maat
Weet u niet zeker welk systeem het best bij uw woning, isolatiegraad en tapwatervraag past? Wij komen graag bij u langs in West-Brabant voor een technische woningscan en een eerlijk advies.